Hoe gingen we vroeger om met pandemieën?

Van epidemie naar pandemie

Tegenwoordig zijn we mobieler dan ooit. De moderne luchtvaart maakt het voor velen mogelijk om binnen een beperkte tijd aan de andere kant van de wereld te raken. Aangezien die mobiliteit in het verleden beperkter was, raakten ziekten minder snel verspreid. Virussen en bacteriën konden vele slachtoffers maken, omdat de hygiënische omstandigheden een pak slechter waren, maar meestal was er slechts sprake van een epidemie.

Als we over een pandemie spreken, betekent dit dat een epidemie zich wereldwijd heeft verspreid. Over pandemieën in de Antieke Oudheid is weinig bekend. De oudste pandemie waarvan we weet hebben, is de welbekende pest, of Zwarte Dood.

De pest

Oorsprong

Tijdens de middeleeuwen floreerde de handel met het Oosten. Men vermoedt dat pestbacteriën, afkomstig van Aziatische knaagdieren zo in Europa terechtkwamen. Ook het uiterste Noorden van Europa en Rusland werden zwaar door de ziekte getroffen. Er wordt geschat dat de eerste uitbraak van de pest wereldwijd zo’n 75 miljoen doden heeft gemaakt. De pest bleef woeden tot in de 19e eeuw, maar dan eerder als epidemie.

Een straf van God

In de 14e eeuw was nog weinig bekend over ziektes en hoe die van mens tot mens overdraagbaar waren. Velen vermoedden dat de pest een goddelijke straf was. Waar we nu massaal proberen om contact zoveel mogelijk te vermijden, werden er toen bijeenkomsten georganiseerd om te bidden tegen de verspreiding van de ziekte.

Mensen gingen op zoek naar een zondebok voor deze gigantische ramp. Zo dachten ze dat Joden de waterputten vergiftigd zouden hebben. Joden werden minder getroffen door de ziekte, want handen wassen is een belangrijk ritueel binnen hun geloof. Voor buitenstaanders was dit een reden te meer om vast te houden aan de schuld van de Joden. Die werden dan ook massaal vervolgd en vermoord.

Behandelingen

Verder werden vuren aangestoken met pek en kruiden. Men dacht namelijk dat gevaarlijke winden de ziekte verspreidden en wilden het voor gebruiken om de verspreiding te voorkomen. Daarnaast is het beeld van de pestmeesters u wellicht bekend. Die doken pas op tijdens latere pestepidemieën. Oorspronkelijk probeerden gewone dokters de zieken te behandelen. Pas jaren later, in de 16e eeuw, begon men zieken in pesthuizen te isoleren. Pestlijders werden behandeld met zweetkuren, aderlatingen of het uitsnijden van builen. Geen van die behandelingen bracht enig soelaas.

De quarantaine die we nu ook nog kennen, vindt zijn oorsprong tijdens de pestepidemie. Omdat men al snel vermoedde dat het virus via zeemannen en handelaars werd binnengebracht, moesten schepen 40 dagen, of quaranta giorni, in de Italiaanse havens blijven liggen. Zo wou men vermijden dat het virus Europa kon binnenkomen.

De Spaanse Griep

De Spaanse Griep is de meest recente pandemie. De Eerste Wereldoorlog was nog niet goed ten einde, of deze griep deed zijn intrede en maakte uiteindelijk miljoenen doden. Vooral jongvolwassenen waren het grootste slachtoffer. Het einde van de oorlog zorgde voor een snelle verspreiding van de ziekte: soldaten keerden huiswaarts en brachten de ziekte mee.

Verschillende landen namen maatregelen om de verspreiding tegen te gaan, maar uiteindelijk werd wellicht een derde van de wereldbevolking besmet. In 1920 kwam de Spaanse Griep abrupt ten einde. Waarschijnlijk was er voldoende immuniteit opgebouwd en is het virus spontaan in kracht afgenomen. Hopelijk mogen we verwachten dat dit vroeg of laat ook met het coronavirus gebeurt.

Over TK Home Solutions

TK Home Solutions maakt deel uit van TK Elevator AG en is een wereldwijde speler die vooral inzet op duurzame innovatie en technologie. Onze trapliften, huisliften en platformliften helpen u in alle comfort en veiligheid te genieten van elke verdieping van uw huis. Meer weten? Wij komen graag langs voor een eerste kennismaking